बाजुरा- जिल्लाको त्रिवेणी नगरपालिकाका जनप्रतिनिधि र सीमान्तकृत बर्गका महिलाहरुलाई पेभ कार्यक्रमको सहयोगमा नेतृत्व क्षमताको विकास भएको पाइएको छ । बाजुराका दुईवटा पालिका बडिमालिका र त्रिवेणी नगरपालिकामा विगत तीन वर्षदेखि यो कार्यक्रम लागू छ । ध्यmभलपष्लम ग्प् को आर्थिक सहयोगमा टेवा नेपाल र महिला विकास मञ्च बाजुराको साँझेदारीमा निरन्तर महिलाहरुको सहभागीतामा वृद्धि हुनु तथा महिलाहरुको आवाज बुलन्द गर्ने उदेश्यका साथ यो कार्यक्रम लागू भएको हो ।

पेभ कार्यक्रमले समयसमयमा यी दुई नगरपालिकाका सिमान्तकृत महिला, सम्भावित महिला र जनप्रतिनिधि महिलाहरुको नेतृत्व क्षमताको विकास गर्नका लागि विभिन्न समयसमयमा तालिमहरु संचालन गर्दै आइरहेको छ । यतिमात्र होइन यो कार्यक्रमले त्यहाँका महिलाहरुका अनुसार समुदायका धेरै सीमान्तकृत बर्गका महिलाहरुले पेभ कार्यक्रमको सहयोगमा धेरै सिपमुलक तालिमहरु समेत सिकेका छन् । तालिमसँगै व्यावसाय संचालन गर्नका लागि आर्थिक सहयोग समेत पाएकाछन । जुन सहयोगले महिलाहरुलाई व्यावसायिक बन्न र रोजगारीतर्फ उन्मुख हुन सहयोग पु¥याइरहेकोछ । समुदायका अन्य महिलाहरू पनि ती व्यावसायि महिलाहरूबाट प्रेरित भएर आफैमा आत्मनिर्भर बन्न सक्छन् भन्ने कुराको प्रेरणा पाइरहेकाछन। यसरी पेभ कार्यक्रमले महिलाहरूलाई स्वभावलम्वी आत्मनिर्भर र व्यवसायिक बन्न मात्र सहयोग पु¥याइरहेको छैन । महिलाहरूलाई समयसमयमा क्षमता विकासका लागि विभिन्न तालिमहरु प्रदानगरि महिलाहरूमा नेतृत्व गर्ने क्षमताको विकास गर्न सफल भएको छ ।

महिलाहरु कम्तीमा आफै आफ्नो परिवार पाल्न मात्र सकुन भनेर दिएको तालिम र गरेको सहयोगले आज पुरै समाजको नेतृत्व गर्ने नेताका रुपमा स्थापित गर्न सफल भएको पाइएको छ । पेभ कार्यक्रम लागू भएपछि सो नगरपालिकाका सीमान्तकृत बर्गका महिलाहरूमा क्षमताको विकास हुँदै गएको छ । समयसमयमा पेभ कार्यक्रमका तालिमहरुमा सहभागी हुँदै गर्दा र सो कार्यक्रमबाट आर्थिक सहयोग समेत पाएपछि महिलाहरुमा आत्मनिर्भरता समेत बढेको पाइएको छ । पछिल्लो समयमा महिलाहरु राजनीतितर्फ पनि बढी आकर्षित भएको पाइएको छ । सोही तालिमबाट महिलाहरुमा कार्यक्रम लागू हुनु पुर्व र कार्यक्रम लागू भए पश्चात् आकास पातलको फरक पाइएको हो । आ–आफ्नो क्षमताको विकास हुनुको प्रमुख कारण नै पेभ कार्यक्रम रहेको त्यहाँका महिलाहरुको भनाई छ ।

यी हुन हेर्नुहोस् उदाहरणीय महिलाहरू के परिवर्तन भयो त उहाँहरुको जीवनमा पेभ कार्यक्रमको सहयोगले ?
त्रिवेणी नगरपालिका वडा नं.३ पुर्भुतामा स्थायी घर भएकी बिस्ना साउँद एकल महिला हुन । उहाँको २१÷२२ वर्षको उमेरमै श्रीमानको विजुलीमा करेन्ट लागेर मृत्यु भयो । उहाँको साथमा १ छोरा मात्रै छन । त्रिवेणीमा पेभ कार्यक्रम लागू हुनुभन्दा पुर्व त्यतिबेला विभिन्न चुनौतीहरु भोग्नु परेको उहाँले बताउनुभयो । तत्कालीन समाजमा एकल भएका कारण कोहि पुरुषसँग बोल्दा पनि शंका गर्ने विभिन्न पीडा कष्ट यातनाहरु खेप्नुपर्ने अवस्था थियो । जुन परम्पराले हालसम्म पनि निरन्तरता पाइरहेको छ । त्यतिबेला समाजले पनि नराम्रो आरोप लगाउने र नराम्रो दृष्टिकोणले हेर्ने गरेको उहाँको भनाई छ । यतिमात्र होइन उहाँ कुनैपनि महिला समुह र सहकारीहरुमा आवद्ध हुनुहुदैन थियो । उहाँलाई अहिले जस्तो कसैले पनि वास्ता समेत गर्दैन थिए । उहाँले यो कार्यक्रम लागु हुनुभन्दा पहिला कुनैपनि तालिम गोष्ठीमा समावेश हुन पाउनु भएको थिएन तर women kind uk को आर्थिक सहयोगमा त्भ Tewa nepal र महिला विकास मंचको साँझेदारीमा त्रिवेणीमा पेभ कार्यक्रम लागू भयो त्यसपछि पेभ कार्यक्रमका विभिन्न क्रियाकलाप तालिम गोष्ठी र बैठकमा सहभागी हुन पाउँदा आफुमा धेरै परिवर्तन आएको उहाँले बताउनुभयो ।

पेभ कार्यक्रमबाटै नेतृत्व क्षमता र उद्यमशीलता तालिम लिएर व्यवसायमा आफू लागेको उहाँको भनाई छ । व्यवसाय संचालनका लागि उहाँले नगद २० हजार रुपैयाँ पाउनुभयो त्यही रकमबाट व्यवसाय संचालन गर्नुभयो । अहिले उहाँले व्यवसाय संचालनगरि धेरै राम्रो आम्दानी समेत गरिरहनु भएको छ । पेभ कार्यक्रमकै सहयोगले संचालन गरेको व्यवसायबाट उहाँले नयाँ घर निर्माण समेत गर्नुभएको छ । ५÷६ वटा बाख्रा खरिद पनि गर्नुभएको छ । त्यति मात्रै नभइ विभिन्न महिला समुहमा बचत समेत गर्दै आउनु भएको रहेछ । महिला समूह देखि ७ वटा अन्य वित्तीय संस्थाहरुमा वचत गर्ने गरेको उँहाले बताउनुभयो । पेभले गर्दा अहिले वडा र पालिकाबाट पनि सहयोग पाउने गरेको र महिला समूह, महिला सहकारी, वित्तीय संस्थाहरु र आमा समूहहरुमा मुख्य पदमा बसेर काम गर्ने अवसर पाएको समेत उहाँको भनाई छ । बोल्ने क्षमताको वृद्धि हुनुका साथै जिम्मेवारी पूर्ण काम गर्ने सक्ने क्षमताको विकास पनि पेभ कार्यक्रमकै सहयोगमा भएको उहाँको निष्कर्ष छ । १० लाखको खाती पधेँरा खाने पानी उपभोक्ता समितिको कोषाध्यक्ष भएर पनि काम गरिसक्नु भएको छ । अहिले विभिन्न उपभोक्ता समितिको नेतृत्व समेत उहाँले गर्दै आइरहनु भएको छ । यो अवस्थामा पुग्नु पेभ कार्यक्रमको नै देन हो उहाँले भन्नुभयो ।

यि हुन बिस्ना साउँद 

यस्तै सोही नगरपालिका वडा नं.१ छतारामा बस्ने निर्वाचित महिला खिमा देवी बुढाको जीवनमा पनि पेभ कार्यक्रमको सहयोगले ठूलो परिवर्तन आएको पाइएको छ । बुढा ७४ सालको निर्वाचित जनप्रतिनिधि महिला हुनुहुन्छ । पेभ कार्यक्रमले आयोजना गरेको नेतृत्व क्षमता विकासका तालिमहरुमा सहभागीता बन्ने अवसर पाएर नै जनप्रतिनिधि गर्ने काम कर्तव्य र जिम्मेवारीको विषयमा जानकारी भएको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो पहिले हामी जनप्रतिनिधि महिलाका नाममा मात्रै सिमित थियौँ । राजनीतिको र भन्ने शब्द नै थाहा थिएन । पेभ कार्यक्रमले गर्दा नेता र नेतृत्वको बारेमा राम्रोसँग बुझ्न पाइयो अझ त्यति मात्रै नभई राजनीति गर्नलाई आफुसँग पुजि हुनुपर्ने कुराको ज्ञान बढाउन सहज पु¥याउनुको साथै उद्यमशीलता सम्बन्धि तालिम दिएर व्यवसासाय गर्नलाई नगद रुपैयाँ ३१५७५ प्रदान गरेर सहयोग पनि गरेको थियो ।

त्यहि रकमले मैले तरकारी व्यवसाय सुरु गरेँ । तरकारी पनि राम्रै फल्यो राम्रो नै आम्दानी भयो । त्यहीँबाट आम्दानी गरेको १ लाख रुपैयाँले सिँचाइ कुलो निर्माण गरेँ । छोराछोरीलाई राम्रो र उच्च शिक्षा पढाउन पनि सहजता भएको छ । उहाँका अनुसार जननिर्वाचित महिला जनप्रतिनिधिको क्षमता विकासका लागि नेतृत्व क्षमता विकास सम्बन्धि तालीमको आयोजना पेभ कार्यक्रमले गरेको थियो । उक्त तालीमहरुमा बुढा पनि पटकपटक सहभागी हुनुभयो । तालीमबाटै उहाँले धेरै कुरा सिक्ने अवसर पाउनुभएको हो । अब भविष्यमा पनि राजनीति गर्ने ठुलो अठोट बुढाले लिनुभएको छ । भबिस्यमा राजनीति गर्ने लक्ष बोकेकी बुढा अहिले भने राजनीतिमा अघि बढ्न सकेकी छैनन् । उहाँ छतारा नवदुर्गा महिला सहकारीको अध्यक्ष र सोही वडामा महिला आमा समूहको अध्यक्ष हुनुहुन्छ । भबिस्यमा नेता बन्ने उहाँको संकल्प छ । यो नै आफ्नो सफलता रहेको उहाँ बताउनुहुन्छ ।

यि हुन खिमा देवी बुढा

यस्तै सफल महिलाहरु मध्यकी एकजना अर्की महिला सोही नगरपालिकाको वडा नं.८ कालापानीकी पबित्रा बम शाही पनि हुन । उहाँपनि एकल महिला हुनुहुन्छ । उहाँ पेभ कार्यक्रमले गठन गरेको सिमान्तकृत महिला समुहको एक सदस्य पनि हुनुहुन्छ । पेभ कार्यक्रमकै सहयोगबाट उद्यमशीलता सम्बन्धि तालिम लिएर नगद २० हजारौं पाउनुभयो । उक्त रकमले तरकारी खेती सुरु गर्नुभएको थियो । अहिले शाहीले तरकारीका बेर्ना र तरकारी बिक्री गरेर राम्रो आम्दानी गर्दै आउनुभएको रहेछ । तरकारी खेतीबाट भएको आम्दानीले राजनीति गर्छु भनेर शाहीले २०७९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा वडा सदस्यमा उम्मेदवारी दिनुभएछ । उम्मेदवारी दिनुभएको उहाँले वडासदस्यको टिकट पनि पाउनु भएको रहेछ । टिकट पाइसकेपश्चात् उहाँ प्रसार –प्रसारमा जानू भयो तर निर्वाचनको नतिजाले भने संतोषजनक भएन उहाँ ३६५ मत ल्याएर पराजित हुनु भयो । वडा सदस्यमा पराजित भएतापनी उहाँले हिम्मत भने अझै हार्नुभएको छैन । बरु उहाँ अब आगामी चुनावका लागि राम्रो तयारी गरिरहनु भएको छ । आफू साधारण मान्छे यतिसम्म अर्थात यो स्थानसम्म पुगाउन पेभ कार्यक्रमको ठूलो हात रहेको शाहले बताउनुभयो ।

यि हुन पबित्रा बम शाही

पेभ कार्यक्रमकै सहयोगमा आफू पनि सफल भएको सोही नगरपालिका वडा नं. ९ कि कलसी अयडी पनि हुनुहुन्छ । अयडी विपन्न परिवारको महिला हुन । उहाँले पनि पेभ कार्यक्रमको सहयोगमा उद्यमशीलता तालिममा सहभागी हुने अवसर पाएपछि पटकपटक तालिममा सहभागी हुनुभयो । तालिममा सहभागी हुने अवसर मात्र नभई अयडीले व्यवसायका लागि नगद २० हजार रुपैयाँ सहयोग समेत पाउनुभयो । व्यवसाय संचालनका लागि पाएको रकमले उहाँले तरकारी व्यवसाय सन्चालन गरेको बताउनुभयो । तरकारी खेतीबाट आम्दानी गर्ने गरेको उहाँको भनाई छ ।

अयडीले भन्नुभयो मैले गरेको व्यवसायको आम्दानीबाट छोराछोरीलाई उच्च शिक्षा पढाउन, घर व्यबहार चलाउनदेखि लिएर सबै कुरा गर्न सहज भएको छ । पेभ कार्यक्रमका विभिन्न क्रियाकलापमा सहभागी भइसके पश्चात् ममा पनि धेरै परिवर्तन आएको देखिन्छ । मेरो सहभागीतामा वृद्धि हुनुका साथै राजनिती गर्ने मनसाय पनि बढेको छ तर राजनीति गर्नलाई पहुँच र घरपरिवारबाट सहयोकोग कमीले गर्दा राजनितीमा छिर्न सकेको छैन । गाउँमा भएका महिला समूह, महिला सहकारी, वित्तीय संस्थाहरु र अन्य उपभोक्ता समितीमा पनि आवद्ध भएको छु । म मा भएको क्षमता पेभ कार्यक्रमले गर्दा नै भएको अयडीको बुझाई छ ।

यि हुन कलसी अयडी 

जसरी दुर्गम अनि बिकट ठाउँहरुमा समस्यामा परेका जिम्मेवारी नै जिम्मेवारीले छिपिएका महिलाहरुको हकहित, संरक्षण र क्षमता विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संघ सस्थाहरु लागिपरेका छन । त्यत्तिकै चासो सम्बन्धित सरोकारवाला निकायले देखाएको पाइन्न । सबैभन्दा बढी जिम्मेवार त अझ स्थानीय सरकार हुनुपर्ने हो तर यी कुराहरूमा स्थानीय सरकार भने गैरजिम्मेवार नै बन्दै आएको नागरिक अगुवाहरु बताउन्छ्न ।